Korzyści i zagrożenia wynikające z korzystania z Internetu

Korzyści

Internet jest ogólnoświatową siecią komputerową, a korzystanie z jej zasobów przynosi wspaniałe możliwości zdobywania informacji, kontaktów z innymi ludźmi i wymiany poglądów, przesyłania danych, zamawiania towarów konsumpcyjnych i usług, dokonywania zakupu biletów, książek lub innych publikacji, rezerwacji miejsc jak również wykonywania wielu innych czynności bez potrzeby wychodzenia z domu.
Najłatwiej korzyści płynące z Internetu można opisać, wymieniając wybrane, dostępne w niej usługi.

WWW (World Wide Web)

Jest najpopularniejszą usługą sieciową, bardzo atrakcyjną ze względu na swoją multimedialność. Dzięki niej możemy interaktywnie przeglądać zasoby Internetu, które można porównać do czytania gazet z jednoczesnym korzystaniem z telewizji. Szybkość, z jaką można aktualizować wiadomości i dotrzeć do adresata, nie ma sobie równych w tradycyjnych formach mediów informacyjnych. Chyba wszystkie gazety dostępne są już w wydaniu elektronicznym. Dostęp do globalnej sieci, pozwala każdemu zainteresowanemu użytkownikowi na stworzenie własnej strony WWW i umieszczenie jej na dowolnym serwerze. Nie ma też ograniczeń, co do treści, jakie na niej umieścimy. Wykorzystuje tą właściwość większość firm, reklamujących się w ten nowatorski sposób. Korzyści wynikające z dostępności i oglądalności takiej formy reklamy są niewspółmiernie duże, jeśli porównamy ilość potencjalnych odbiorców i koszty reklamy tradycyjnej. Bardzo popularne są sklepy internetowe, z których oferty handlowej korzysta coraz więcej osób. Dowolna zawartość witryn internetowych skusiła też indywidualne osoby, zakładające swoje prywatne strony, których zawartość zależy tylko i wyłącznie od pomysłowości i inwencji twórczej autorów. Nie ma sensu wymieniać treści, zawartych na prywatnych stronach, gdyż według wielu opinii, żadna encyklopedia nie może się równać z ilością haseł, informacji, wyjaśnień z tą dostępną w Internecie. Niebagatelną rolę odgrywa też fakt łatwości tworzenia stron WWW, przy pomocy dostępnych, darmowych programów, lub gotowych szablonów.

Poczta elektroniczna (e-mail)

To usługa, pozwalająca na wymianę korespondencji w postaci elektronicznej pomiędzy użytkownikami sieci. Przesyłanie elektronicznych listów, za pośrednictwem sieci nie wymaga, aby odbiorca był w tym samym czasie dostępny (on-line). Informacje przechowywane są na serwerach pocztowych, do chwili ich odebrania przez adresata.
Informacje mogą posiadać charakter zwykłego listu tekstowego, ale można również przesłać w postaci załączników grafikę, dźwięk lub programy. Istotna jest prostota i łatwość posługiwania się programami pocztowymi oraz szybkość przesyłania informacji. Można zaryzykować twierdzenie, że korespondencja dociera do adresata niemal natychmiast. Wynika to z szybkości przepływu prądu lub fal radiowych wykorzystywanych, jako medium - nośnik danych. Popularność tej formy przesyłania informacji wykorzystywana jest przez wszystkich użytkowników sieci - tych prywatnych jak i zinstytucjonalizowanych (oferty handlowe, sprawozdania i wszelkie możliwe treści, które łatwo edytować, poprawiać i przesyłać z powrotem nadawcy).

Grupy dyskusyjne (ang. newsgroup)

To tematycznie uszeregowany zbiór artykułów Usenetu (User Network), czyli systemu wymiany informacji o światowym zasięgu, korzystającym z Internetu. Usługa ta pozwala na wymianę wiadomości lub innego rodzaju pisanych komunikatów między zainteresowanymi grupami osób. W sieci newsów wyróżnia się serwery i czytniki. Serwery zajmują się wymianą artykułów między sobą i udostępnianiem ich użytkownikom. Czytniki to programy do ściągania wiadomości z serwerów.
Grupy dyskusyjne mają różny charakter. Mogą być:
- zamknięte - tzn. dostępne dla wybranej grupy osób (np. dla pracowników jednej instytucji),
- półotwarte - tzn. dostępne dla wszystkich po udowodnieniu swoich kwalifikacji,
- moderowane - czyli dostępne dla wszystkich, ale oceniane i dopuszczane przez moderatora,
- otwarte dla zarejestrowanych - czyli dostępne dla wszystkich zapisanych,
- całkowicie otwarte - dostępne bez konieczności rejestracji.
W prawie wszystkich grupach dyskusyjnych, obowiązują zasady, których nieprzestrzeganie może skutkować wykluczeniem z grupy. Mowa o ogólnie obowiązujących zasadach netykiety, czyli normach regulujących zachowanie użytkowników w sieci.
Struktura grup tematycznych jest filozofią całej usługi. Grupy są posortowane w formie drzewa hierarchicznego, kolejne piętra są oddzielone w nazwie kropką.
Istnieje osiem podstawowych gałęzi grup, są to:
- sci.* - nauka, np. sci.physics,
- soc.* - nauki i sprawy społeczne, np. soc.culture.polish,
- humanities.* - sprawy związane z naukami humanistycznymi,
- comp.* - grupy związane z tematyką komputerową, np. comp.linux,
- news.* - dyskusje na temat samego Usenetu,
- rec.* - rekreacja i sport, np. grupa o rowerach: rec.bicycles,
- misc.* - tematy różne, nie mieszczące się w poprzednich gałęziach,
- talk.* - dyskusje na tematy kontrowersyjne, nie mieszczące się w poprzednich gałęziach.

FTP (File Transfer Protocol)

Protokół przesyłania plików to usługa, dająca możliwość przesyłania wszelkiego rodzaju plików pomiędzy komputerami. Dzięki niej możemy z sieci pobierać m.in. oprogramowanie, pliki graficzne, muzyczne, uaktualnienia oprogramowania, nowe definicje wirusów dla programów antywirusowych, itp. lub wysyłać pliki na serwer, np. aktualizując swoją stronę WWW.
Potrzebne dane możemy pobrać z serwerów FTP, na których są one pogrupowane tematycznie w odpowiednich folderach i w większości udostępnione dla wszystkich użytkowników sieci. Odnalezienie konkretnego pliku ułatwiają wyszukiwarki FTP.

IRC (Internet Relay Chat)

To narzędzie umożliwiające porozumiewanie się "na żywo", czyli w czasie rzeczywistym wielu użytkownikom jednocześnie. Użytkownicy przy pomocy tzw. klientów IRC, podłączają się do serwerów tworzących sieć. Rozmowa polega na przesyłaniu i otrzymywaniu wiadomości w formie tekstowej. W chwili obecnej jest tanim środkiem komunikacji pomiędzy ludźmi na całym świecie. Aby ułatwić rozmowy w większym gronie - tworzy się tzw. kanały. Wszyscy uczestnicy danego kanału, otrzymują napisany przez innych ten sam tekst. Nie można również pominąć jego znaczenia dla osób głuchoniemych, którym pozwala na przełamanie izolacji i komunikowanie się bez ograniczeń z innymi ludźmi - wszyscy w ten sam sposób - tekstowo.

Komunikatory

Kolejną usługą są tzw. komunikatory, służące jak sama nazwa wskazuje do komunikacji. Jest ich wiele, ale mają podobne funkcje. Początkowo wszystkie służyły do porozumiewania się użytkowników przy pomocy tekstu. Obecnie mają możliwość przekazywania również rozmów głosowych i niejednokrotnie obrazu video, jeżeli użytkownicy mają zainstalowaną kamerkę internetową. Wymienię kilka komunikatorów dla przykładu, są to: Gadu-Gadu, Skype, Tlen, AQQ, Spik, Konnekt, ICQ, Papla i inne.

Zagrożenia

Nieograniczony dostęp do Internetu, skutkuje również zjawiskami negatywnymi. Niestety - chciałoby się powiedzieć, ale każdy medal ma dwie strony. Zawsze byli dobrzy i źli. Należy uzmysłowić sobie ile pokus i zagrożeń można w ogólnoświatowej sieci spotkać. Do wcześniej wymienionych korzyści, należy jednak podchodzić z rezerwą. Szczególnie dotyczy to osób młodych, którzy dopiero wkraczają w dorosłe życie, i świat poznają też dzięki Internetowi. Rolą rodziców, opiekunów i nauczycieli, jest ich chronić, uświadamiając zagrożenia, z którymi mogą się spotkać.
Wiele stron odwiedzanych przez nas zbiera informacje o naszych preferencjach, odwiedzanych stronach, czyli zainteresowaniach. Inne zbierają informacje techniczne o naszym sprzęcie i oprogramowaniu, z którego korzystamy. Niejednokrotnie sami podajemy dane osobowe, podczas rejestracji oprogramowania lub internetowych zakupów. Dobrze, jeśli kończy się to tylko reklamą i ofertami zapychającymi naszą skrzynkę pocztową.
Należy uświadomić wszystkim użytkownikom Internetu, jakie mogą napotkać niebezpieczeństwa. Zdarza się, że rodzice kupując swoim pociechom sprzęt komputerowy, zadowoleni ze swojej zaradności życiowej, z dostarczenia dzieciom nowoczesnego medium, służącego rozwojowi, nauce, rozwijaniu zainteresowań i kontaktów, zapominają, nie wiedzą lub nie chcą wiedzieć, co tak naprawdę dzieci robią i nad czym tyle czasu spędzają w sieci. Ponieważ nielegalnych treści w Internecie, ograniczonych tylko ludzką wyobraźnią jest takie mnóstwo, nikt nie jest w stanie wymienić wszystkich, wspomnę tylko hasłowo te najczęstsze i najbardziej odrażające niebezpieczeństwa i sytuacje:

- pedofilia - nigdy nie możemy być pewni, jakie ma zamiary, kim jest i ile ma lat osoba, z którą tak miło gawędzą nasze dzieci,

- pornografia - dostępna bez żadnych ograniczeń, nawet w rodzimych portalach informacyjnych, w mniej lub bardziej zawoalowanej formie, włącznie z pornografią dziecięcą i wszelkimi innymi zboczeniami,

- sekty - grupy wyznaniowe, wyizolowane ze społeczeństwa, mające charakter destrukcyjny, zajmujące się psychomanipulacją, których cele deklarowane różnią się od realizowanych, regulujące życie członków, naruszając podstawowe prawa człowieka i zasady współżycia społecznego,

- piractwo komputerowe - kopiowanie licencjonowanego oprogramowania komputerowego, nagrań audio i video, a następnie nielegalnego rozprowadzania kopii po niższych cenach. Obecnie dane komputerowe stały się produktem komercyjnym, posiadającym wymierną cenę. Pojęcie piractwa komputerowego obejmuje także wszelkiego rodzaju ingerencje w zgromadzone dane - kopiowanie informacji i kasowanie danych,

- oferty sprzedaży przedmiotów pochodzących z kradzieży lub przemytu,

- złodziejstwo - jako efekt wywiadu zrobionego wcześniej,

- informacje propagujące używanie narkotyków oraz wskazujące gdzie można się w nie zaopatrzyć,

- tzw. "dziury", czyli błędy w kodzie oprogramowania - wykorzystując je, obce osoby mogą uzyskać dostęp do naszych zbiorów na dyskach,

- transakcje z wykorzystaniem kart kredytowych - przechwycenie numeru,

- odczytywanie treści wprowadzanych z klawiatury - np. hasła i kody przy pomocy "koni trojańskich",

Następstwa beztroskiego, niefrasobliwego korzystania z tego wszystkiego, co niesie ze sobą niewątpliwie wspaniały Internet, mogą być bardzo nieprzyjemne. Włącznie z wizytą przedstawicieli organów ścigania w mieszkaniu ofiary. Korzystać można i jak najbardziej trzeba, ale wcześniej należy się zabezpieczyć przed tego typu działaniami. Służą do tego programy antywirusowe, programy ograniczające dostęp do naszego komputera (zapora - firewall), oraz uaktualnienia systemów z zabezpieczeniami, dostarczane przez producentów oprogramowania.

Odrębnym problemem, o którym należy wspomnieć jest uzależnienie od Internetu, które przynosi negatywne skutki, podobnie jak inne uzależnienia - narkotyki, alkohol czy pracoholizm. Nie jest to problem celowo wyolbrzymiony, lecz fakt mogący zaszkodzić naszym pociechom tak fizycznie jak i psychicznie. Godziny spędzone w jednej pozycji, z oczami wlepionymi w świecący monitor mogą jedynie być powodem uszkodzenia wzroku, a na pewno jego zmęczenia. Mało który użytkownik komputera, robi sobie przerwy na zrelaksowanie. Brak ruchu szczególnie dla młodego, rozwijającego się organizmu nie wróży nic dobrego. Wady postawy, choroby stawów i mięśni, osłabienie układu oddechowego i krążenia - to skutki długotrwałej, wymuszonej, często niewłaściwej pozycji przy niedopasowanym do wzrostu stanowisku komputerowym.

Test uzależnienia od Internetu

Chcąc sprawdzić swoje ewentualne uzależnienie od Internetu, można zrobić test Kimberly Young. Za uzależnioną uznaje się osobę, która odpowie twierdząco, na co najmniej pięć pytań. (za: The Center for On Line Addicton).

Pytania:

1. Czy czujesz się zaabsorbowany Internetem do tego stopnia, że ciągle rozmyślasz o odbytych sesjach internetowych i/lub nie możesz doczekać się kolejnych sesji?

TAK / NIE

2. Czy odczuwasz potrzebę zwiększenia ilości czasu spędzanego w Internecie, aby uzyskać większe zadowolenie (mieć więcej satysfakcji)?

TAK / NIE

3. Czy podejmowałeś wielokrotnie, nieudane próby kontrolowania, ograniczania lub zaprzestania korzystania z Internetu?

TAK / NIE

4. Czy odczuwałeś wewnętrzny niepokój, miałeś nastrój depresyjny albo byłeś rozdrażniony wówczas, kiedy próbowałeś ograniczać lub przerwać korzystanie z Internetu?

TAK / NIE

5. Czy zdarza Ci się spędzać w Internecie więcej czasu niż pierwotnie zaplanowałeś?

TAK / NIE

6. Czy kiedykolwiek ryzykowałeś utratę bliskiej osoby, ważnych relacji z innymi ludźmi, pracy, nauki albo kariery zawodowej w związku ze spędzaniem zbyt dużej ilości czasu w Internecie?

TAK / NIE

7. Czy kiedykolwiek skłamałeś swoim bliskim, terapeutom albo komuś innemu, w celu ukrycia własnego nadmiernego zainteresowania Internetem?

TAK / NIE

8. Czy używasz Internetu, w celu ucieczki od problemów, albo w celu uniknięcia nieprzyjemnych uczuć (np. poczucia bezradności, poczucia winy, niepokoju lub depresji)?

TAK / NIE

Zbigniew Skarszewski